تحلیل محتوایی آیه ۲۱۳ سوره بقره

آیه ۲۱۳ سوره بقره

مردم امتی یگانه بودند. پس برانگیخت خدا پیمبران را بشارت دهندگان و ترسانندگان و فرستاد با ایشان کتاب را به حق تا حکم کند میان مردم در آنچه اختلاف کردند. و در آن اختلاف نکردند مگر کسانی که بدیشان داده شده بود و  پس از آن که روشنگری هایی نصیبشان شد، به ستمى میان خویش. پس خدا مؤمنان را بدانچه اختلاف کردند در آن از حق به اذن خود هدایت کرد و خدا هدایت کند هر کسی را خواهد به راه راست

سوره بقره / آیه ۲۱۳

 

مشروح تحلیل:

مقدمه: قرآن حکمتی  است در دل کتاب پنهان. تحلیل  محتوایی تلاش به فهم آیات با توجه به گزاره های شناختی زیربنایی آنها دارد.

  • مردم امتی یگانه بودند. منظور از یگانگی چیست؟ آیا وحدت است یا چیز دیگری؟
  • در این آیه، یگانگی در ارتباط با اختلاف نظر مطرح شده است.
  • اما، ریشه اختلاف از قتل هابیل به دست قابیل شکل گرفت.
  • تنها قومی که هدایت شدند. قوم یونس بودند که خداوند به پاس وحدتشان تا مدتی آنان را برخوردار کرد.
  • نتیجه: منظور از یگانگی نمی تواند وحدت باشد. بنابراین منظور همان ماهیت متشتت و متفرق قید شده در ادامه آیه است. این که امت ها سره و ناسره را در هم مخلوط دارند.

۲-۱-  آیه با این عبارت تمام می شود: «خداوند هر  کسی را خواهد به راه راست هدایت می کند.» منظور از «هر کسی» چه کسانی است؟ آیا منظور این است که خداوند دلبخواهانه افراد را هدایت می کند؟

۲-۲- پاسخ در دل عبارت قبل گنجانده شده است، کسانی هدایت می شوند که ایمان آورده باشند. پس، خداوند می گوید اگر می خواهید هدایت شوید، باید در جمع آن افرادی  قرار گیرید که در این آیه به عنوان ایمان آورندگان خطاب شده اند.

۳-۱- با توجه به گفته های بالا، پیام کلی آیه چیست؟

۳-۲- آیه به تشریح منطق سرمایه گذاری می پردازد. اگر قصد سرمایه گذاری روی منابع انسانی را داریم، باید روی اشخاصی سرمایه گذاری کنیم که استعداد داشته باشند. سرمایه گذاری روی افراد کم استعداد مانند اشخاصی است  که پیش از این کتاب به آنها داده شده، یعنی رویشان  کار شده، ولی در برابر آیات جدید مقاومت نشان می دهند. چرا؟ چون درونشان ستم است، یعنی ناخالصی درونی دارند. افراد فاقد استعداد نیز به دلیل ناخالصی درونی حتی پس از سرمایه گذاری گسترده، اهداف  مورد انتظار را به دست نمی دهند. فلان گزارشگر ورزشی حتی ۱۲ دکترا هم بگیرد، هیچگاه گزارشگر تمام عیاری نخواهد شد، زیرا گزارشگری نوعی استعداد کلامی را می طلبد که در ایشان نیست.

۳-۳- نمونه دیگر آیه تولید محصول برای بازاری است که فاقد کشش لازم است. طبیعی است چنین سرمایه گذاری ای محکوم به شکست است. مثال دیگر، تلاش برای تولید محصول با مواد اولیه نامرغوب-  موادی که ستم درونی دارند- است. چنین تولیدی نیز حکایت همان محصولات فاقد کیفیت چینی خواهد بود که در فضای رقابتی سالم چیزی برای عرضه نخواهند داشت.

۴-۱- پس سرمایه گذاری  کجا باید صورت بگیرد؟

۴-۲- جایی که ماده اولیه یا ژن لازم وجود داشته باشد، ولو این که آن ژن تربیت نشده باشد. ایمان آورندگان با وجود این که در حق و ناحق مسائل گرفتار عدم تشخیص هستند، به دلیل پذیرش هدایت الهی- بخوانید ژن سالم- قابلیت تغییر و حرکت در مسیر خلوص را دارند.

۴-۳- نمونه این امر سنگ مرمری است که رگه ها و بافت مناسب را دارد و در دست میکلانژ بدل به اثر هنری بی نظیری می شود. نمونه دیگر کودکی فقیر و تربیت نشده است که چون استعدادش کشف شود و مورد تربیت قرار گیرد، بدل به نابغه ای بی مانند می شود.

۵- آیه ۲۱۳ سوره بقره به ما می  گوید باید سرمایه گذاری روی استعدادها و گوش های شنوا صورت گیرد، باید بازارهای با کشش مناسب را یافت، باید مواد اولیه خوب را شناسایی کرد و زمینی را برای کشاورزی در نظر گرفت یا شهری را به عنوان پایتخت آینده کشور مورد توجه قرار داد که درونش ستم نباشد، یعنی مولفه های نادرست را نداشته باشد و در برابر آیات شنونده باشد، یعنی برخوردار از  مولفه های صحیح و «هدایت پذیری» -بخوانید تصرف پذیری- باشد.