تحلیل علمی سوره المسد

سوره-المسد-سرطانبه نام خداوند رحمتگر مهربان

نابود باد دو دست ابولهب و نابود می گردد«۱»

دارایى او و آنچه اندوخت ‏سودش نکرد«۲»

بزودى در آتشى پرزبانه درآید«۳»

و زنش آن هیمه ‏کش [آتش فروز]«۴»

بر گردنش طنابى از لیف خرماست«۵»

 

ابولهب نماد منبع فساد گستر و مخرب است. ابولهب را می توان مصداق سرطان جسمی، روانی، اجتماعی، سیاسی، سازمانی، ساختاری و… دانست. عاملی که هسته اصلی فساد و موتور محرک آن است. با این تعریف، سوره المسد راهکار مبارزه با عوامل فسادزا و مخرب را نشان می دهد.

دست ابزار تاثیرگذاری و رخنه در امور است. پس، نابودی طلبیدن برای دست به معنای قطع کردن مسیرهای ارتباطی آن است. در حقیقت، اولین اصل در مبارزه با هسته های سرطانی و مخرب تلاش برای قطع پل ها و مسیرهای نقش آفرینی و نفوذ آنها در ساختار است. هنگامی که بدن انسان دچار مشکل می شود، هنگامی که عضوی به تخریب گروه می پردازد و ماهیت اصلاح ناپذیر آن مرئی است، اولین اقدام مدیریت ارتباطی و جلوگیری از اثرآفرینی آن روی بخش های دیگر است.

«و نابود می گردد» تاکیدی تام است که قطعا مهمترین امر قطع مسیرهای ارتباطی عامل مخرب است. نباید اجازه داد عامل مخرب به رشد و توسعه و فراگیر شدن در سراسر بدن یا ساختار بیانجامد.

هنگامی که قطع ارتباط اتفاق می افتد و منبع ایجاد تنش و تخریب ایزوله می شود، منابع و امکاناتی که در اختیار دارد، بی اثر می شود. برای مثال، فردی که در زندگی ما فتنه گری می کند، با طرد شدن، فرصت نقش آفرینی در زندگیمان را از دست داده و ظرفیت های مخرب او بی اثر می گردند.

اما، آیه «بزودی در آتشی پرزبانه درآید» اشاره به لزوم واکنش گسترده و همه جانبه علیه عامل مخرب دارد. آتش نماد مبارزه و پرزبانه نماد همه جانبه بودن مبارزه است. به گونه ای که عامل مخرب یا سلول سرطانی قابلیت های خود را از دست دهد و نقش آفرینی آن از بین برود. فردی که سازمان را دستخوش آشوب می کند، ابتدا باید جایگاه خود را از دست داده و بعد به طور کامل طرد و اخراج شود.

زن ابولهب نماد بخش آلوده بدن، سازمان یا… ومتاثر از عامل مخرب است. در واقع او بیانگر بخش های تحت تاثیر عامل سرطانی است که بستری برای ایجاد تنش و توسعه سرطان مهیا می کنند. این بخش ها هیمه کش یا همان آتش افروز می باشند که به معنای توسعه دهنده فساد می باشد. لیف خرما الیافی قوام یافته و گسست ناپذیر است. زن بر گردن طنابی از لیف خرما دارد، یعنی به نحو قطع ناپذیری تحت تاثیر و متابعت باورهای ابولهب قرار دارد. به این ترتیب، بخش پایانی سوره می گوید برای رهایی از بیماری ما ناگزیر هستیم بخش های آلوده را همانند خود عامل مخرب قطع اثر و در نهایت نابود کنیم.

گامهای لازم برای مبارزه با عوامل فسادزا عبارت است از: محدود کردن ارتباطات عامل مخرب، قطع اثر و دفع آن، رفع آلودگی های شدید. در یک سازمان، زمانی که فرد متخلف شناسایی می شود، علاوه بر او، افرادی که شراکت کرده اند نیز باید پاکسازی شوند تا فرهنگ سازمانی ایمن بماند.