تحلیل علمی آیه ۲۲ سوره بقره

آیه 22-سوره بقره-وفاداریقرآن اقیانوسی از معرفت است. آیا ما باید به کرانه های محدودی که اکتشاف کرده ایم بسنده کنیم؟ یا باید جسورانه به فرضیه پردازی های انقلابی دست زده و تمنای معارف جدید را در سر بپرورانیم؟ واقعیت این است که اکتشاف در دل خود ورود به عرصه های نو و امکان اشتباه را دارد. و آیا می توان به طلب فهم پرداخت و انتظار مصونیت از خطا را داشت؟ آیا معصومیت و مصونیت از خطا در عمل علمی جایگاهی دارد؟
از منظر علوم جدید، فهم از قرآن نیز از این قاعده مستثنی نیست. رها کردن ساحل یافته های پیشین و قدم گذاردن در ناشناخته ها به معنای پذیرش امکان خطاست. در این بین آفت راه همانا تمنایی غیر شناخت داشتن از فرآیند فرضیه پردازی و آزمون آنهاست. تفسیر به رای یعنی تمناهای خود را در قرآن جستن و تلاش برای ارائه توجیحات میان تهی کردن که مقصودشان تحصیل منافع و امیال نفسانی است. تاریخ علم شاهد مثال برای این معنا بسیار دارد. اما علم در مسیر پویای خود این دست غارتها را می شوید و می برد. دینامیسم سنجش علمی بهترین میزان برای پالودن علم از هجویات است.
اَعوُذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیم

الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَکُمْ ۖ فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

آن پروردگارى که زمین را براى شما بسترى گسترده و آسمان را سقفى برافراشته قرار داد و از آسمان آبى [چون برف و باران] نازل کرد و به وسیله آن از میوه‏هاى گوناگون روزى مناسبى، براى شما پدید آورد ؛ پس براى خدا همتایانى قرار ندهید در حالى که مى‏دانید [براى خدا در آفریدن و روزى دادن ، همتایى وجود ندارد] .
————————

تحلیل علمی:
معنای عام آیه از منظر علوم تجربی: یک سیستم بسته تا زمانی که شروط آن برقرار باشد، پایدار باقی می ماند.
مثال: اکوسیستم زمین تا هنگامی که سیستم منظومه شمسی، حرکت ماه و… برقرار باشد، حفظ می شود. به عبارت دیگر، اگر ماه مسیر خود را تغییر دهد یا ستاره دنباله دار بزرگی با آن تصادم کند یا… حیات زمین نیز دستخوش تغییر می شود.
زمین و آسمان وجه ایستا و سخت افزاری سیستم، آب وجه پویا و نرم افزاری سیستم و ثمرات محصول سیستم است. بندگان اجزاء سیستم هستند. همتا عوامل بیرونی هستند که عناصر سبستم را تحت تاثیر قرار می دهند.
عبارت “همتایانی قرار ندهید در حالی که می دانید”، یعنی منطقی نیست تا عامل خارجی مداخله نکرده عملکرد سیستم بسته مختل شود.
به دیگر سخن، در سیستم بسته اجزا وفاداری و ماندگاری سیستمی را حفظ می کنند.
به جهان علوم انسانی و ارتباطات وارد شویم. اینجا  چون انسان خودانگیختگی و حق انتخاب دارد، وجه انتظاری آیه پر رنگ می شود. وجه انتظاری همان وفاداری سیستمی است.
در شرایطی که سیستم تامین کننده نیازها و انتظارات مشروع فرد است، به صورت طبیعی خواستار دیده شدن حس تعلق خاطر و وفاداری فرد نیز هست.
اجازه دهید مثالی بزنم. کودکی که در محیطی دور از جامعه تحت تربیت صحیح والدین قرار دارد، انتظارات آنان را به نحو گویایی برآورده می کند. در حالت کودکی رفتار فرزند انفعالی و شرطی است. نظام بسته خانواده رفتار او را سازمان می دهد. زمانی که طفل به سن عقل رسید و مناسبات اجتماعی برقرار کرد، خانواده انتظار باقی ماند فرزند در چاچوب تربیتی را دارد؛ اما این انتظاری است که در بسیاری مواقع محقق نمی شود.
معنای ایمانی آیه: به نعمتهایی که خداوند روزیتان کرده توجه کنید و شرک نورزید.
معنای سازمانی آیه: به امکاناتی که سازمان برایتان فراهم آورده توجه کنید و از خود وفاداری نشان دهید.
معنای ارتباطی آیه: صداقت و خلوص رفتار طرف مقابل را ملاک تعاملتان قرار دهید و بنا به بهانه های واهی رابطه را مخدوش نکنید.