عصر جدید تعهد شهروندی، نه به احزاب افراط گرا

ترزا_می
نخست وزیر انگلستان

در آتن و دیگر دولت-شهرهای یونان باستان مشارکت در فعالیت های سیاسی برای هر شهروند واجب بود و افرادی که از عمل به وظایف مدنی سر باز می زدند مورد هجمه جمعی دیگر شهروندان قرار می گرفتند. نبودن در عرصه فعالیت های اجتماعی ننگی بزرگ محسوب می شد.

در حالی که مفهوم شهروندی طی قرون جدید تغییر کرده، امروزه تعهد شهروندان به حضور در فعالیت های سیاسی و شکل برجسته آن انتخابات، به صورت حقی تلقی می شود که شهروند برای حضور در آن آزاده بوده و حق تصمیم گیری دارد.

واقعیت این است که شکوفایی دموکراسی‌های غربی و ثبات سیاسی طی دهه‌های قرن گذشته باعث شد سطح وسیعی از مردم عملا نقش بی‌تفاوتی در انتخابات بیابند به گونه ای که بنا به آمار منتشره، میانگین مشارکت مردم انگلیس در انتخابات طی ۱۵ سال گذشته حدود ۶۵ درصد بوده و در انتخابات سرنوشت ساز برگزیت نیز عملا فقط ۷۲ درصد واجدین شرایط پای صندوق رای حاضر شدند و برگزیت با حد نصاب شکننده ۵۲ درصد شرکت کنندگان به تایید رسید.

سوال بسیار مهمی که مطرح می شود این است که آیا  سرنوشت برگزیت را همان ۲۸ درصد افراد بی‌تفاوت جامعه رقم نزدند؟ در شرایطی که امواج راست افراطی قادر به ایجاد موج‌های تندرو در جوامع شده‌اند، شاهد بودیم به قدرت رسیدن ترامپ در آمریکا تحت تاثیر همین امواج محقق شد و امروز پوپولیسم فرانسه انتخابات فرانسه را تحت الشعاع قرار داده است. لذا الزامی جدی احساس می شود که شهروندان مانند نظام دولت شهری یونان بار دیگر بر نقش تاثیر گذار خود در تعیین سرنوشتشان و اهمیت حیاتی رای خود واقف شوند.

شواهد آماری نیز نشان می دهند سبد آرای راست افراطی در نهایت فراتر از ۳۰ تا ۴۰ درصد واجدین شرایط نیست. مصداق بارز آن کمپین آری به همه پرسی قانون اساسی ترکیه بود که پیروزی اردوغان با حدود ۵۲ درصد آرای ماخوذه و در غیاب ۲۴ درصد واجدین شرایط رقم خورد.

بنابراین، از طریق بازگشت افراد بی تفاوت به صف رای دهندگان است که می توان راستگرایان افراطی را از رسیدن به عرصه قدرت باز داشت. اما، باید دید این دریافت در میان شهروندان کشورها ایجاد شده است؟ هم اکنون ترزا می، نخست وزیر بریتانیا، درخواست انتخابات زودهنگام را مطرح کرده تا بتواند با افزایش نمایندگان طرفدار برگزیت، گفتگوها با اتحادیه اروپا را با دست برتر پیش ببرد.

خانم ترزا می با انتقاد از موضع اپوزیسیون در «تفرقه پراکنی»، این اقدام را برای رهبری قوی و با ثبات کشور چه در راستای مذاکرات «برگزیت» و چه فراتر از آن، ضروری دانست. او می گوید: «در هفته های اخیر حزب کارگر تهدید کرده علیه توافق نهایی که با اتحادیه اروپا داشتیم رای بدهد. لیبرال دمکراتها گفته اند که می خواهند بر سر تلاش های دولت مانع تراشی کنند و حزب حاکم اسکاتلند می خواهد ضد قانونی که رسما عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا را لغو کرده رای بدهد. اعضای غیر منتخب مجلس اعیان هم نشان داده اند که در هر مرحله با ما سرجنگ دارند.»

خانم می بنا به این ملاحظات خود را ناگزیر از طرح انتخابات زودهنگام دیده است. فرصتی تاریخی تا حضور گسترده شهروندان نه بزرگی به آنچه رخ داد بدهد. چنین امیدواری است که جرمی کوربین، رهبر اصلی ترین حزب مخالف دولت یعنی حزب کارگر، و تیم فرومن، رهبر حزب لیبرال دموکارت، را بر آن داشته تا از این تصمیم نخست وزیر با صدای رسا استقبال کنند.

بدین ترتیب، جمعیت بی تفاوت ها در انگلستان فرصتی دوباره را در پیش رو دارند تا جریان پیشی گرفته راست افراطی را به عقب برانند و راه را برای بازگشت آرامش به کشورشان هموار کنند.