زمان آن رسیده نفت را سر سفره تولید ببریم

واردات-دولت-احمدی-نژادتولید سخت است. تولید یعنی برنامه ریزی، کار و تحمل دشواری ها، تولید از جنس پشت میز نشستن و دلار نفت را به جیب زدن نیست. تولید یعنی ظرفیت های بومی، بازارهای متنوع و فرصت های توسعه را دیدن و از وارد شدن به میدان رقابت با شرکت های ملی و بین المللی لذت بردن. تولید یعنی انسان، کار را زندگی ببیند.

اما، این معانی گرانبها در هشت سال دولت پاک دست احمدی نژاد نادیده گرفته شد و با دامن زدن به گسترده ترین واردات تاریخی ایران، ریشه تولید در کشور خشکانده شد. مطلب زیر از روزنامه شرق است. آن را با اندوه و نگاهی تجربه اندوز بخوانیم.

اکبر ترکان، مشاور امور اقتصادی دولت دکتر روحانی، اعلام کرد در طول ١٠٣  سال -از روزی که نفت در چاه‌های مسجد سلیمان فوران کرد- درآمد ایران از نفت، هزارو ١١۶ میلیارد دلار بوده است. او سهم دولت محمود احمدی‌نژاد را تا پایان سال ٩١، ۵٣١ میلیارد دلار اعلام کرد. آمارهای بعدی سهم درآمد دولت‌های نهم و دهم از نفت و میعانات گازی را ۵٧٨ میلیارد دلار دانستند و برخی آمارها هم حکایت از رقمی حدود ٧٠٠ میلیارد دلار داشت؛ یعنی از هزارو ١١۶ میلیارد دلار کل درآمد نفتی ایران در طول این ١٠٣ سال، ۵٧٨ میلیارد دلار آن، در همین هشت سال برای ایران به ارمغان آمده است. نکته مهم این خبر این است که در هشت سال، رونق بازار نفت نصیب محمود احمدی‌نژاد شد، یعنی دولت‌های نهم و دهم سرجمع ۴٠ میلیارد دلار بیش از تمامی سال‌هایی که از دوره دارسی تا پایان دوره هشت‌ساله دولت اصلاحات درآمد نفتی داشتیم، درآمد کسب کرده‌اند. حال اینکه در آغاز قرن بیستم، که چاه شماره یک در مسجدسلیمان به نفت رسید، ایران کشوری عقب‌افتاده و فاقد زیرساخت‌های تولیدی بود و اقتصادی متکی بر کشاورزی و دامپروری داشت، ولی در سال ٨۴ که محمود احمدی‌نژاد به قدرت رسید، جمعا ۵٣٨ میلیارد دلار درآمد نفتی داشتیم. بخش اعظم این درآمد صرف ایجاد زیرساخت‌ها در امور صنعتی و کشاورزی و خدماتی شده بود و دوره جنگ هشت‌ساله و دوره سازندگی را هم در این ایام داشتیم. پس در دوره احمدی‌نژاد عمده زیرساخت‌ها مهیا و فراهم بود و متأسفانه نه فقط بر ظرفیت اقتصادی کشور اضافه نشد، بلکه رشد اقتصادی منفی هم در دوره دوم ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد در کارنامه این دولت ثبت شد. دلار در پایان دولت اصلاحات، تک‌نرخی و زیر هزار تومان و در پایان دوره احمدی‌نژاد، به مرز چهار هزار تومان نزدیک شد و تورم بالایی سر سفره‌های مردم رفت. علاوه‌براین، درآمد نفت که باید صرف سرمایه‌گذاری می‌شد، از دید تیم اقتصادی دولت نهم و دهم درآمد تعریف شد و مابقی ارزی که از دیگر بخش‌ها در گذشته در کشور سرمایه‌گذاری شده و به‌ثمر رسیده بود، مجموعا ٧٢٠  میلیارد دلار ظرف هشت سال،  صرفِ واردات کالا از دیگر کشورها شد. آمار ٧٢٠ میلیارد دلار واردات کالا را معاون برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل گمرک ایران اعلام کرده است. آقای بهزاد شیری، معاون برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل گمرک ایران، جزئیات واردات ٧٢٠  میلیاردی در دوره دولت نهم و دهم را به این شرح اعلام کرده است:

۱.رقم واردات کالا، ۵١٣میلیاردو ٢٢٧ میلیون دلار.

۲.واردات فراورده‌های نفتی و گاز، ۴۶میلیاردو ٧۴ میلیون دلار.

  1. خدمات،  ١٢۶میلیارد‌و ٣٨١ میلیون دلار

برابر تارنمای گمرک، به اقلام اعلام‌شده از سوی گمرک بدون احتساب واردات از مناطق آزاد ویژه، هزینه‌های مترتب بر ورود کالا شامل بیمه، کرایه حمل و سایر موارد، ورود کالای قاچاق را هم اضافه کنید که به‌هرحال ارز از کشور خارج می‌کند. با این تفاوت که حقوق گمرکی به‌وسیله قاچاقچیان پرداخت نمی‌شود. امروزه همه کوشش کشورها این است که از حجم واردات خود با حمایت از تولید داخلی بکاهند، زیرا با واردکردن هر وسیله و کالایی که امکان تولید داخلی دارد، یک فرصت شغلی و امکان اشتغال داخلی را از بین می‌بریم. امروزه در بخش واردات کالاهایی که امکان تولید در داخل دارند، به مرحله‌ای رسیده‌ایم که حتی دسته‌بیل هم از خارج وارد می‌شود! روزگاری نه‌چندان‌دور، کارخانجات بیل‌سازی در کشور، ابتدایی‌ترین وسیله کشاورزی، یعنی بیل را در داخل تولید می‌کردند. امروز، اما شیرین‌شدن واردات باعث شد نه فقط بیل را از خارج وارد ‌کنند، که دیگر دسته‌بیل هم وارداتی است. بیکاری گسترده ناشی از تعطیلی واحدهای تولیدی که از سیل واردات آسیب جدی دیده‌اند، اولین اثر «گشاده‌دستی» دولت مهرورز در اختصاص ارز برای واردات آزاد است. هم‌اکنون بسیاری از کارگاه‌های کوچکی که قسمت عمده‌ای از تولید داخلی را در بخش‌های مختلف برعهده داشتند، تعطیل شده‌اند. در بخش صنایع بزرگ هم به‌علت نبودِ سرمایه‌گذاری،‌ امکان رقابت از بین رفته است و این بخش‌ها هم با درصد کمی از ظرفیت خود به حیات بی‌رمق‌شان ادامه می‌دهند. به بخش کشاورزی، که می‌تواند در عرصه رقابت حرفی برای گفتن داشته باشد، آن‌چنان بی‌مهری شده است که به گفته یکی از مسئولان و دست‌اندرکاران بخش کشاورزی، باید گفت این بخش به خواب زمستانی و تعطیلی اجباری رفته است. در بخش تولید اقلام کشاروزی، مانند میوه‌ها، ایران حرف برای گفتن دارد و در بخش تولید چندین میوه، رتبه اول تا دهم جهان را دارد؛ پسته، زعفران، پرتقال، سیب، انار و چند میوه دیگر؛ اما بااین‌همه، در بازار جهانی سهمی نداریم، مثلا در تولید پرتقال مقام هفتم یا هشتم تولید جهانی را در اختیار داریم، اما وارد‌کننده مرکبات هستیم. دراین‎مدت، با داشتن درآمدهای سرشار حاضر نشدیم باغات مرکبات را اصلاح کنیم تا در بازار جهانی حرفی برای گفتن داشته باشیم و از طرفی از سرمایه‌گذاری در بخش فراوری هم حمایت نکردیم. اگر پرتقال ما نمی‌تواند در بازار جهانی حرفی برای گفتن داشته باشد، در بخش کنستانتره و آبمیوه که امکان تولید وجود دارد. مشکل آنجاست که اساسا سرمایه‌گذاری در این بخش حمایت نشده است. در صنعت زعفران بیش از ٨٠ درصد زعفران جهان را تولید می‌کنیم، اما در کشور اسپانیا بسته‌بندی می‌شود و منافع اصلی را کارخانه‌دار اسپانیایی می‌برد. پسته هم که سالانه نزدیک به دو میلیارد دلار ارزآوری دارد، به‌صورت خام و فله‌ای فروخته می‌شود. حال آنکه، ارزش‌ِافزوده آن در بسته‌بندی است که منافع آن را دیگران می‌برند. دوره طلایی نفتِ گران و درآمد افسانه‌ای آن با تأسف به «بی‌خبری» گذشت و مردم از آن سودی نبردند، حال اینکه، کشورهای دیگر ازجمله چین و هند و امارات سهم بیشتری از این درآمد سرشار را نصیب خود کردند. باید از دوره تلخ هشت‌ساله آزادی واردات و حمایت‌نکردن از تولید داخلی درس عبرتی بگیریم و فراموش نکنیم با هر دلار واردات کالا، یک فرصت شغلی از کارگران ایرانی گرفته خواهد شد و از تجار و تولیدکنندگان خارجی حمایت می‌شود.